Seksualiteit en autisme: de sociale valkuilen

Zoals alle kinderen in die tijd kreeg ik, begin jaren tachtig, op de middelbare school seksuele voorlichting. Het was ‘no big deal’, ik herinner me nog dat we in het biologielokaal zaten en dat er een filmpje werd vertoond van hoe een mevrouw met rode nagellak een condoom omdeed bij een banaan. En ergens tijdens het tweede of derde jaar van mijn middelbare school was er een ‘seksweek’, een week lang voorlichting over het onderwerp seksualiteit. Ik kan me daar verder niks meer van herinneren, maar het was verplicht, dus ik zal er wel aan hebben meegedaan. Eerlijk is eerlijk, ik was veertien en mijn leven bestond uit paardrijden; jongens waren echt nog heel erg stom, dus ik gaf geen bal om die hele voorlichting.

Het probleem zat hem ook niet in de technische uitleg, maar in het sociale aspect. Dat bleek later het probleem: wat wordt er van je verwacht? Wat mag wel, wat mag niet? Wanneer vindt iemand je leuk, wanneer is iemand oprecht? Wanneer en hoe zeg je nee? Daar zaten later de knelpunten. Ik had twee boeken over seksuele voorlichting: iets met het woord ‘brandweerspuit’ in de titel, en het Grote Meiden Boek. En ja, in allebei zal heus wel hebben gestaan dat je nee mocht zeggen, en dat je niks mocht doen wat je niet leuk vond. Maar daar zit hem nou net de kneep, bij veel kinderen met autisme. Die weten helemaal niet wat leuk of niet leuk is. En dat je nee moet zeggen bij situatie zus, en ja bij situatie zo. En wat doen die kindjes dan? Die gaan vaak kopiëren.

In mijn geval kopieerde ik films. Maar ja, een film is eigenlijk helemaal niet zo’n goed voorbeeld, want het gaat daarbij steeds om lichaamstaal en om ‘tussen de regels door lezen’. Dus dat was  niet echt een goede leerschool. Dus dan maar de leeftijdsgenootjes kopiëren. Want die deden van alles op de hooizolder. Dus kuste ik ook met deze of gene tijdens een huifkarrentocht, of in de stal bij de paarden. En liet ik me iets later bepotelen op de achterbank van een auto, ergens op een parkeerplaats bij de kroeg waar we op stap gingen. En ging ik mee met mannen in dure auto’s op weg naar hotels waar ik me dan zo stoer mogelijk hield. Want ja, dat hoorde erbij, want ik zag het anderen ook doen. Op welk punt trek je aan de bel, wanneer zeg je nee?

Daar zat bij mijzelf het probleem: welke grens moet ik aanhouden? Ik kom natuurlijk uit katholiek Brabant, en de ‘regel’ daar was: eerst trouwen, dan seks. Maar ja, mijn ouders waren ook niet getrouwd toen ik werd geboren, dus die regel ging al niet op. Ik groeide op in de jaren zeventig, waar vrije moraal en seksualiteit juist werden gepromoot. De anticonceptiepil was beschikbaar, aids was nog onbekend, dus…vrijheid, blijheid. Dus als kind of jong-volwassene wist ik helemaal niet waar de grens lag. Ik vond het allemaal raar gedoe, maar in de media las en hoorde je dat het erbij hoorde, seks, en dat je het zus moet doen en zo… Als ik mijn eigen grens had aangegeven, was ik nu nog maagd, denk ik. Want aanraken vind ik vies, kussen vind ik goor, over de rest nog maar niet te spreken, maar ooit moet je daar toch overheen, was me verteld. Wat ik eigenlijk nodig had, was iemand die me een vaste set met regels had overhandigd: geen seks als je geen ‘verkering’ hebt, niet kussen met jongens voordat duidelijk is wat ze van je willen…echt duidelijke, strenge regels.

Toen ik de inspiratie voor dit blogje kreeg (door de vele reacties over mijn vorige seksblog), ben ik eens gaan rondvragen. Tegenwoordig zijn er voor kinderen met ASS speciale voorlichtingsmogelijkheden, waarbij vooral langer door wordt gegaan over grenzen, verwachtingen en de sociale kant van het verhaal. De bronnen die ik online vond, gingen vooral over het inperken van ongewenst seksueel gedrag bij jongens met autisme; over vrouwen met autisme en seksualiteit vond ik maar weinig informatie. Wat ik wel vond, was een Engelstalige site met veel literatuur over dit onderwerp: Autism Sex Education. Hier ligt dus voor onderzoekers nog een zeer groot ontgonnen gebied: seksuele ontwikkeling en voorlichting bij meisjes en vrouwen met autisme.

 

Wat wil ik nou eigenlijk met dit blog? Ten eerste ben ik retrospectief mijn leven aan het overzien, dus het is vooral voor mezelf. Ten tweede merk ik dat ik met mijn schrijfsels vooral mijn generatiegenoten vaak herkenning bied. Een beetje ‘gedeelde smart is halve smart’.

Maar toch ook hoop ik leerpunten mee te kunnen geven aan mensen met kinderen met ASS. Probeer toch vooral zoveel mogelijk te praten met je ASS-kind, ook al lijkt het of hij/zij niet luistert. Hamer op die grenzen, blijf duidelijk herhalen wat wel en niet mag. Dingen als ‘ga op je gevoel af’ of ‘luister naar je gevoel/lichaam’ zijn vaak te vaag, zorg dat je concreet dingen benoemt. Lees erover en laat je kind erover lezen. Trust me, de technische kant van het verhaal heeft hij/zij vaak al helemaal uitgeplozen hoor, maar dat sociale, daar gaat veel tijd in zitten. En let op je kind, want ook al lijken ze volwassen te worden, vaak is dat toch vooral aan de buitenkant en zit er van binnen toch nog een kinderlijke naïviteit waar snel misbruik van kan worden gemaakt. Ook al heeft je kind een grote mond en doet hij/zij heel stoer…een auti-kind is vaak wat later emotioneel volwassen.

(Noot van de schrijfster: ik ben geen autismespecialist, dus alle adviezen die ik geef, zijn gebaseerd op mijn eigen ervaring. Ik pretendeer hiermee absoluut niet de wijsheid in pacht te hebben. Ik spreek  uitsluitend uit eigen naam en vanuit mijn eigen vorm van autisme.) 

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

3 Responses to Seksualiteit en autisme: de sociale valkuilen

  1. Het dappere meisje says:

    Tja..Ik geloof dat dit het enige onderwerp is waar mijn hoofd zich iets bij voor kan stellen.. waarschijnlijk omdat het lijf reageert op iets wat je leest (in mijn geval).. maar praktisch gesproken haakte mijn hoofd al af toen ze het op de kleuterschool over kusjes geven hadden.. ik weet nog dat ik dat vreemd vond en later iets ‘engs’.. niet dat ik zo graag wil maar het blijft iets wat je als mens ‘behoort’ te doen.. tja ik snap het gewoon niet..

  2. rupsjedaan says:

    Wauw! Wat goed omschreven! En tevens; wat beangstigend! Ik heb hier zo’n dochter met pdd-nos en ADD van 16 die hard lacht als wij haar willen waarschuwen en dingen uit proberen te leggen! Ik denk dat ik haar dit maar eens laat lezen! Bedankt voor je heldere uiteenzetting!

  3. Peter Zwart says:

    Zover ik heb gelezen, ja technisch want ik heb Asperger, gaan kinderen met ASS twee keer door de pubertijd eerst lichamelijk ongeveer van 10 tot 20 en de tweede keer geestelijk van 20 tot 30 ook ongeveer. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat dit klopt pas na mijn 30ste begon ik te ontdekken dat ik op jongens viel. Als je daarbij ook nog eens geen of weinig lichaamstaal kan lezen en dus niet weet of iemand je leuk vind of alleen uit is op seks heb je een grote kluwe verwarring. Ik heb bijvoorbeeld nog nooit een relatie gehad en ik ben nu 48. Voor vrouwen lijkt dit mij nog moeilijker.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s